1.Przejęcie zakładu pracy podlega opiniowaniu i negocjacjom przez zakładowe organizacje związkowe, a nie organizacje reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24.07.2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego(tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2232 ze zm.)
Procedura konsultacyjna przejęcia zakładu pracy odbywa się w trybie art. 261 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 23.05.1991 r. o związkach zawodowych (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 440 ze zm.) – dalej u.z.z., a nie w trybie art. 19 ust. 2 u.z.z.
2.W trybie art. 19 ust. 2 u.z.z. ewentualnie podlegałby opinii reprezentatywnej organizacji związkowej projekt uchwały o połączeniu instytucji kultury, choć w tej kwestii są bardzo rozbieżne interpretacje; że połączenie jest aktem jednorazowym i indywidualnym organizacyjnym, a więc nie posiadającym przymiotu aktu normatywnego, podlegającego dyspozycji art. 19 ust. 2 u.z.z., a także opinie przeciwne – określające obowiązek konsultacji ze związkiem zawodowym.
Jeżeli zakładowy związek zawodowy stanowi część związku zawodowego reprezentatywnego, to aby zrealizować tryb opiniowania z art. 19 ust. 1-3 u.z.z. należałoby uzyskać upoważnienie do opiniowania zgodnie z ze statutem tych organizacji, jeżeli ich statut w ogóle przewiduje możliwość udzielenia takiego upoważnienia; ewentualne upoważnienie do wyrażenia opinii powinno istnieć w dacie opiniowania, co powinno zostać wykazane (wyrok WSA w Łodzi z 8.03.2023 r., III SA/Łd 880/22, LEX nr 3510897).
Zatem aby opiniować w trybie art. 19 ust. 2 u.z.z. mogły organizacje związkowe wchodzące w skład organizacji reprezentatywnej, organizacja reprezentatywna powinna wydać pełnomocnictwo do opiniowania w sprawach objętych zakresem działania organizacji współtworzących i występujących na terenie ich działania.
3.Natomiast odnośnie przejęcia zakładu pracy – procedura została określona w art. 261ust. 1 i ust. 3 u.z.z.
Zgodnie z treścią art. 261 ust. 1 u.z.z. w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę dotychczasowy i nowy pracodawca są obowiązani do poinformowania na piśmie działających u każdego z nich zakładowych organizacji związkowych o przewidywanym terminie tego przejścia, jego przyczynach, prawnych, ekonomicznych oraz socjalnych skutkach dla swoich pracowników, a także zamierzonych działaniach dotyczących warunków zatrudnienia tych pracowników, w szczególności warunków pracy, płacy i przekwalifikowania.
Z kolei w myśl art. 261 ust. 3 u.z.z. jeżeli dotychczasowy lub nowy pracodawca zamierza podjąć działania dotyczące warunków zatrudnienia pracowników, jest obowiązany do podjęcia negocjacji z zakładowymi organizacjami związkowymi w celu zawarcia porozumienia w tym zakresie, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przekazania informacji o tych działaniach.
4.Należy zauważyć, że pod pojęciem pracodawcy na gruncie art. 3 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz.U. z2025 r. poz. 277 ze zm.) – dalej k.p., należy rozumieć jednostkę organizacyjną, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.
Obowiązkami określonymi w art. 261 ust. 1 i ust. 3 u.z.z. może być obciążona osoba (lub organ zarządzający), która dokonuje za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 31 § 1 k.p.).
5.Z kolei zakładową organizacją związkową w rozumieniu art. 251 ust. 1 u.z.z., która uprawniona jest do przeprowadzenia konsultacji, o których mowa w art. 261 ust. 1 i ust. 3 u.z.z., jest organizacja, która zrzesza co najmniej 10 członków będących pracownikami u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji lub innymi niż pracownicy osobami wykonującymi pracę zarobkową, które świadczą pracę przez co najmniej 6 miesięcy na rzecz pracodawcy objętego działaniem tej organizacji.
6.Naruszenie ww. obowiązku na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 4 i 5 u.z.z. jest sankcjonowane.
W myśl art. 35 ust. 1 pkt 4 i 5 u.z.z. kto w związku z zajmowanym stanowiskiem lub pełnioną funkcją:
▪ nie dopełnia w terminie obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 261 ust. 1u.z.z.,
▪ nie dopełnia w terminie obowiązku podjęcia negocjacji z zakładowymi organizacjami związkowymi, o którym mowa w art. 261 ust. 3 u.z.z.,
– podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
Należy jednak zasygnalizować, że sankcje te dotyczą pracodawcy lub osoby reprezentującej pracodawcę, a nie organu prowadzącego (lub jego przedstawicieli).
7.Niezachowanie przez dotychczasowego pracodawcę trybu konsultacji przejęcia zakładu pracy ze związkami zawodowymi (art. 261 u.z.z.) nie powoduje jednak nieskuteczności tego przejścia na nowego pracodawcę i przejęcia przez niego pracowników (wyrok SN z 15.09.2006 r., I PK 75/06, OSNP 2007, nr 17-18, poz. 250).
Sporządził Krzysztof Lisowski
