W przypadku pracownika zatrudnionego na część etatu, święto przypadające w tygodniu pracy powinno zmniejszać tygodniowy wymiar godzin do wypracowania przez tego pracownika.
Jednakże to, czy trzeba oddać pracownikowi niepełnoetatowemu dodatkowy dzień wolny za święto, które przypada w dniu wolnym z tytułu rozkładu czasu pracy, zależy od tego, jaki dany pracownik ma harmonogram czasu pracy w tygodniu oraz czy wypracowuje ustaloną dla niego liczbę godzin.
Oznacza to, że dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, dla którego dniami pracy są tylko określone dni tygodnia, te dni powinny być wolne od pracy, jeżeli przypadają w nie święta.
Jeżeli jednak święto przypada w dniu, który dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy jest dniem wolnym od pracy, pracodawca nie ma obowiązku wyznaczania takiemu pracownikowi dodatkowego dnia wolnego od pracy z tytułu tego święta.
Obowiązek wyznaczenia pracownikowi dodatkowego dnia wolnego od pracy z tytułu święta w pełni obowiązuje jedynie w przypadku pracowników zatrudnionych przez przeciętnie pięć dni w tygodniu.
Uzasadnienie
1. Zgodnie z treścią art. 130 § 2 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 ze zm.) – dalej k.p., każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin.
Norma ta wyraźnie określa jedną dyspozycję – obniżenie wymiaru czasu pracy w związku z wystąpieniem dnia świątecznego w dniu innym niż niedziela.
W myśl art. 151(9) § 1 k.p. dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone w przepisach o dniach wolnych od pracy, zatem sobota nie jest dniem wolnym od pracy dla pracowników objętych regulacjami czasu pracy określonymi w Kodeksie pracy, a więc także dla pracowników samorządowych.
2. Zgodnie z tezą wyrażoną w uchwale Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 14 listopada 2001 r. III ZP 20/01 (OSNP 2003/6/141, Biul.SN 2001/11/8, M.Prawn. 2002/3/101, OSNP-wkł. 2001/24/4, OSP 2003/7-8/85, LEX nr 49466) wystąpienie święta będącego dniem wolnym od pracy w innym niż niedziela dniu tygodnia powoduje w okresie rozliczeniowym odpowiednie zmniejszenie liczby dni – a tym samym godzin – pracy.
Sąd Najwyższy uznał, że wystąpienie święta będącego dniem wolnym od pracy w innym niż niedziela dniu tygodnia powoduje w okresie rozliczeniowym odpowiednie zmniejszenie liczby dni – a tym samym godzin – pracy. Sąd wskazał, że obok zasady pięciodniowego tygodnia pracy utrzymana zostaje zasada, iż niedziele i święta są dla pracowników dniami wolnymi od pracy.
Zdaniem Sądu Najwyższego „w sytuacji gdy w danym tygodniu przypada święto, pracownik ma przepracować mniej godzin niż wynika to z tygodniowej normy czasu pracy i w związku z tym […] przepracować odpowiednio mniej dni”.
Oznacza to konieczność udzielenia pracownikowi dnia wolnego, jeśli święto przypada w dzień wolny od pracy wynikający z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.
Termin dodatkowego dnia wolnego wyznacza pracodawca. W związku z tym udzielenie dnia wolnego z tytułu święta przypadającego w sobotę może nastąpić zarówno przed dniem świątecznym obniżającym wymiar czasu pracy, jak i po takim dniu.
3. Bez względu na to czy pracownik jest zatrudniony na pełny, czy na niepełny etat, obowiązują go normy czasu pracy wynikające z art. 129 K.p. Przy czym normy czasu pracy to nie to samo co wymiar czasu pracy.
Norma dobowa czasu pracy dla niepełnoetatowca, a także dla pracownika pełnoetatowego wynosi zasadniczo 8 godzin, a tygodniowa – przeciętnie 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Zastosowanie tych norm pozwala na wykonywanie pracy przez pracownika niepełnoetatowego w podstawowej organizacji czasu pracy nawet po 8 godzin na dobę lub w obniżonym poniżej tych 8 godzin wymiarze dobowym (np. po 4 czy 5 godzin).
Planując pracę pracownika, niezależnie czy zatrudnionego na pełny czy na część etatu, uwzględnia się obowiązujący taką osobę wymiar czasu pracy obliczony dla danego okresu rozliczeniowego. Wymiar czasu pracy pracowników oblicza się zgodnie z art. 130 K.p. Inna metodyka obowiązuje tylko w przypadku zatrudnionych w ruchu ciągłym.
Jak wynika z art. 130 K.p., aby obliczyć wymiar czasu pracy pracowników w danym okresie rozliczeniowym, należy:
pomnożyć 40 godzin przez liczbę tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym, dodać do otrzymanej liczby godzin iloczyn 8 godzin i liczby dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku, tzw. dni wystających, obniżyć wymiar czasu pracy o 8 godzin za każde święto występujące w okresie rozliczeniowym
i przypadające w innym dniu niż niedziela.
Tak obliczony wymiar czasu pracy właściwy dla pracowników pełnoetatowych ulega proporcjonalnemu obniżeniu do wielkości etatu danego pracownika niepełnoetatowego.
Zatem liczba dni wolnych, których źródłem jest święto przypadające w danym okresie rozliczeniowym, zawiera się w wymiarze godzin do przepracowania. Oznacza to, że już na etapie ustalania indywidualnego wymiaru czasu pracy dla niepełnoetatowca ten wymiar powinien zostać pomniejszony o dzień świąteczny. Taki przypadek podkreśla dodatkowo istotność ustalania odrębnych rozkładów (harmonogramów) czasu pracy. Szczególnie ważne jest to w przypadku osób wykonujących pracę tylko w wybrane dni tygodnia.
Sporządził – Krzysztof Lisowski
