1. Zaliczenie okresu prowadzenia działalności gospodarczej do pracowniczego stażu pracy
Ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (nieopublikowana jeszcze w Dz.U.).
Od 1 stycznia 2026 r. do stażu pracy będą wliczane udokumentowane okresy:
- wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
- wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej,
- pozostawania przez osobę fizyczną osobą współpracującą z osobą, o której mowa w pkt 1 lub 2,
- pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
- pozostawania przez osobę fizyczną członkiem spółdzielni kółek rolniczych,
- działalności gospodarczej podejmowanej po raz pierwszy albo podjętej ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia, w którym osoba fizyczna podejmująca działalność gospodarczą nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;
- pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną wymienioną w pkt 1, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe;
- zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe;
- sprawowania przez osobę współpracującą osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe;
- wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy przebyty za granicą.
W przypadku nakładania się okresów lub nakładania się tych okresów na okres pozostawania w stosunku pracy do okresu zatrudnienia wlicza się okres najkorzystniejszy dla osoby, której okresy będą podlegały wliczeniu do okresu zatrudnienia.
Okresy opłacania za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu potwierdza zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Przebieg zatrudnienia potwierdzi zaświadczenie wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek złożony przez PUE. ZUS będzie je jednak wydawać wyłącznie na podstawie informacji o stażu pracy ze swojego systemu, czyli danych zgromadzonych od 1 stycznia 1999 r.
Okresy zatrudnienia niepodlegającego zgłoszeniu do ZUS oraz okresy inne niż praca zarobkowa za granicą będą potwierdzane na zasadach ogólnych reguł dowodowych. Ich zaliczenie do stażu pracy będzie wymagało przedstawienia odpowiednich dokumentów.
Wniosek o wydanie zaświadczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych składa osoba fizyczna, której okresy będą podlegały wliczeniu do okresu zatrudnienia, w postaci elektronicznej za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Jeżeli pracownik udokumentuje w ciągu 24 miesięcy od tego dnia okresy pracodawca ten wlicza udokumentowane okresy do okresu zatrudnienia pracownika.
Okresów nieudokumentowanych w ww. terminie pracodawca zatrudniający pracownika nie wlicza do okresu zatrudnienia tego pracownika.
Wejście w życie ustawy podzielono na dwie daty – od 1 stycznia 2026 r. dla sektora publicznego i od pierwszego dnia miesiąca po upływie sześciu miesięcy od ogłoszenia ustawy – dla sektora prywatnego. Dla firm bowiem to oznacza konieczność przeliczenia uprawnień zatrudnionych, które jednak nie będą przysługiwały wstecz.
Dodatkowe lata wliczane do stażu pracy będą wpływać m.in. na:
- wyższy wymiar urlopu wypoczynkowego,
- wyższy dodatek stażowy,
- nabycie prawa do nagrody jubileuszowej lub kolejnego, wyższego jej poziomu,
- dostęp do większej liczby ofert pracy tam, gdzie wymagany jest konkretny staż pracy,
- dłuższy okres wypowiedzenia umowy o pracę,
- wyższą odprawę w przypadku rozwiązania umowy o pracę.
2. Obowiązek informowania o wysokości wynagrodzenia w procesie rekrutacji
Ustawa z dnia 4 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 807) – nowy art. 183ca k.p.
Osoba ubiegająca się o zatrudnienie na danym stanowisku otrzymuje od pracodawcy informację o:
- wynagrodzeniu, z wykazaniem wszystkich składników wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także innych świadczeń związanych z pracą, przyznawanych pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna – w jego początkowej wysokości lub jego przedziale – opartym na obiektywnych, neutralnych kryteriach, w szczególności pod względem płci, oraz
- odpowiednich postanowieniach układu zbiorowego pracy lub regulaminu wynagradzania – w przypadku gdy pracodawca jest objęty układem zbiorowym pracy lub obowiązuje u niego regulamin wynagradzania.
Informacje te pracodawca przekazuje z wyprzedzeniem umożliwiającym zapoznanie się z tymi informacjami, w postaci papierowej lub elektronicznej, osobie ubiegającej się o zatrudnienie, zapewniając świadome i przejrzyste negocjacje:
- w ogłoszeniu o naborze na stanowisko;
- przed rozmową kwalifikacyjną – jeżeli pracodawca nie ogłosił naboru na stanowisko albo nie przekazał tych informacji w ogłoszeniu;
- przed nawiązaniem stosunku pracy – jeżeli pracodawca nie ogłosił naboru na stanowisko albo nie przekazał tych informacji w ogłoszeniu albo przed rozmową kwalifikacyjną.
Pracodawca zapewnia, aby ogłoszenia o naborze na stanowisko oraz nazwy stanowisk były neutralne pod względem płci, a proces rekrutacyjny przebiegał w sposób niedyskryminujący.
Główną przyczyną zmian prawa była niepewność kandydatów na pracowników co do ich ewentualnej sytuacji finansowej w nowym miejscu pracy. Dotychczas nie było obowiązku informowania o wynagrodzeniu jakie można uzyskać na stanowisku pracy, na etapie zamieszczania oferty o pracę.
Obecnie kandydaci na pracowników będą świadomi co do wysokości wynagrodzenia a także składników wynagrodzenia jakie im będą przysługiwać u danego pracodawcy. Zmiany w Kodeksie pracy mają na celu zwiększenie przejrzystości wynagrodzeń, wzmacnianie równości oraz przeciwdziałanie dyskryminacji w procesie rekrutacyjnym, a także lepszą ochronę prywatności kandydatów do pracy.
Sporządził – Krzysztof Lisowski
