W odpowiedzi na wiadomość email dotyczącą zaleceń, jakie otrzymali podczas zebrania pracownicy Muzeum, wyjaśniam jak następuje. 

W kontekście poinformowania pracowników Muzeum, że zmieniły się „zadania statutowe muzeum” i „muzeum musi się do tych zmian dostosować” należy zauważyć, że instytucja kultury, jako osoba prawna jest odrębnym w stosunku do gminy podmiotem prawa (posiada własny majątek, przychody oraz koszty, samodzielnie gospodaruje w ramach posiadanych środków). Samodzielność instytucji kultury jako osoby prawnej, oznacza również, że organizator nie może w sposób dowolny samodzielnie modyfikować zakresu działalności instytucji kultury. 

Odnosząc się do problematyki obowiązków pracowniczych należy wskazać, że zgodnie z art. 100 §1 i 2 Kodeksu pracy pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.
Pracownik jest obowiązany w szczególności:

  1. przestrzegać czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy;
  2. przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku;
  3. przestrzegać przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych;
  4. dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę;
  5. przestrzegać tajemnicy określonej w odrębnych przepisach;
  6. przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego. 

Odnosząc się do wymogu, aby wszystkie pisma, maile, druki oraz inna korespondencja wychodząca w Muzeum była przesyłana do dyrektora i miała jego akceptację należy wskazać, że Regulamin Organizacyjny Muzeum w §9 ust. 2 określa zakres spraw, które zostały zastrzeżone do decyzji i podpisu dyrektora, w tym podpisywanie korespondencji do władz nadrzędnych. Przesyłanie do akceptacji dyrektora każdej, nawet mało znaczącej z punktu widzenia instytucji sprawy wychodzącej z pewnością nie wpłynie pozytywnie na sprawną realizację zadań Muzeum.

Odnosząc się do informacji pracodawcy, że przysługująca pracownikom 15-sto minutowa przerwa w pracy powinna być „dobrze wykorzystana” należy zauważyć, że zgodnie z art. 134 Kodeksu pracy „Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika wynosi co najmniej 6 godzin, pracownik ma prawo do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut, wliczanej do czasu pracy”. Po wprowadzeniu planowanych zmian w Kodeksie pracy w przypadku dobowego wymiaru czasu pracownika dłuższego niż 9 godzin – pracownik będzie mieć prawo do drugiej przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut. W przypadku dobowego wymiaru czasu pracownika dłuższego niż 16 godzin – pracownik będzie mieć prawo do trzeciej przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut. W §8 Regulaminu Pracy Muzeum wskazano, że Czas pracy powinien być w pełni wykorzystany przez każdego pracownika na wykonywanie obowiązków służbowych, z tym, że do czasu pracy wlicza się jedną 15 minutową przerwę w pracy na spożycie posiłku”. W doktrynie prawa pracy wskazuje się, że pracownik może wykorzystać tą przerwę na posiłek lub w innym celu, zaś pracodawca nie może w tym zakresie ograniczać swobody pracownika. W związku z tym, że przerwa ta wliczana jest do czasu pracy pracodawca może określić czas i miejsce jej wykorzystania w regulaminie pracy lub w inny przyjęty u pracodawcy sposób. Należy pamiętać, że pracownik nie może samowolnie decydować o miejscu wykorzystania przerw w pracy poza siedzibą pracodawcy, gdyż wyjście z miejsca pracy w czasie przerwy wliczanej do czasu pracy bez zgody lub powiadomienia przełożonego może uzasadniać zastosowanie sankcji prawa pracy.

Zgodnie z § 7 Regulaminu pracy Muzeum „Ewidencję czasu pracy w tym listę obecności i książkę wyjść prowadzi Pracodawca, a pracownicy obowiązani są potwierdzić swym podpisem rozpoczęcie oraz ewentualne wyjścia prywatne i służbowe w czasie pracy”. W związku z powyższym pracownicy są zobowiązani wpisywać się do książki wyjść tylko we wskazanych w Regulaminie pracy przypadkach, nie zaś przed każdorazowym odejściem od stanowiska pracy, jak to wynikało z wiadomości. 

W myśl §14 ust. 1 pkt 2, 4 i 6 Regulaminu Organizacyjnego Muzeum Kierownicy Działów i Oddziałów są odpowiedzialni za zorganizowanie i podział pracy między pracowników oraz kontrolowanie pracowników z punktu widzenia prawidłowości wykonywania przez nich zadań pod względem merytorycznym i formalno-merytorycznym, terminowe składanie planów i sprawozdań z pracy. W związku z tym niezrozumiały jest dla mnie wymóg, aby każdy z pracowników z osobna miał bezpośrednio przesyłać dyrektorowi plan pracy na cały tydzień i sprawozdanie z jego wykonania na koniec tygodnia. Wydaje się to niezgodne z przyjętym w Muzeum Regulaminem Organizacyjnym. Z regulacji Regulaminu Organizacyjnego Muzeum wynika również, że poszczególne (wskazane w Regulaminie) działy są zobowiązane m.in. do opracowywania planów i sprawozdań Działu oraz materiałów informacyjnych dotyczących zbiorów i pracy Działu.

Odnosząc się do kwestii zakazu spotykania się i rozmawiania o sprawach służbowych w innym miejscu niż sala konferencyjna i tylko za zgodą dyrektora należy zauważyć, że Regulamin pracy Muzeum wspomina jedynie, że „czas pracy powinien być w pełni wykorzystany przez każdego pracownika na wykonywanie obowiązków służbowych”, jak również, że „pracodawca zobowiązany jest w szczególności do organizowania pracy „w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy”. W myśl §9 ust. 1 pkt 4 Regulaminu Organizacyjnego Muzeum „Dyrektor jest odpowiedzialny za dyscyplinę pracy w Muzeum i warunki pracy pracowników”. W mojej ocenie, obowiązujące pracowników nakazy i zakazy nie powinny być bezzasadnie dla nich uciążliwe i muszą uwzględniać charakter świadczonej pracy oraz warunki występujące w miejscu pracy. 

Magdalena Kossakowska 

radca prawny